Czym są uzależnienia behawioralne?

06.04.2023

Uzależnienia behawioralne są zamiennie nazywane uzależnieniami od czynności. To takie formy zachowań, które nie są związane z przyjmowaniem substancji psychoaktywnych, ale z wykonywaniem określonych czynności w nadmiarze, takich jak: granie w gry komputerowe, korzystanie z telefonu komórkowego, z komputera, uprawianie hazardu, zaangażowanie w pracę, robienie zakupów, ćwiczenia fizyczne etc.).

Dlaczego uzależniamy się od czynności?

Każdy człowiek może mieć problem z uzależnieniem się od danego zachowania wtedy, gdy poszukuje on przyjemności i ekscytacji. Chcąc znaleźć sposób na radzenie sobie z życiowymi wyzwaniami bądź ukoić emocje, zatraca się w danej czynności.

Czy uzależnienie behawioralne to choroba?

Podobnie, jak w przypadku każdego innego uzależnienia, tak uzależnienia behawioralne również są zaburzeniami, które postępują i mają destruktywny wpływ na życie osoby uzależnionej. Uzależniony nie zdaje sobie sprawy z zaburzenia, z jakim się zmaga i często ukrywa swoje kłopoty przed otoczeniem, m.in. ze względu na strach przed pojawieniem się poczucia wstydu lub konsekwencjami ujawnienia istoty problemu. Zaburzenie zawsze przybiera na sile i powoduje coraz to poważniejsze skutki w życiu osoby uzależnionej oraz najbliższego otoczenia. Aby powstrzymać ten proces, konieczne jest poszukanie pomocy i podjęcie leczenia konkretnego zaburzenia. Co ważne, odpowiednie zaangażowanie osoby w leczenie sprawia, że możliwy jest pełny powrót do zdrowia oraz odzyskanie kontroli nad swoim życiem.

Czy uzależnienia behawioralne zostały „odkryte” niedawno?

Nie, ta grupa uzależnień istniała od dawna, jednak obecnie ze względu na rozwój technologii oraz prowadzenie konsumpcyjnego stylu życia, liczba osób cierpiących na ten rodzaj zaburzeń uległa zwiększeniu.

Po czym rozpoznać uzależnienie behawioralne?

Bez względu na to, jakiej czynności dotyczy uzależnienie, możemy zaobserwować objawy, takie jak:

niezdolność do zaprzestania działań;
nagminne kłamstwa;
utrata kontroli nad ilością i częstotliwości spędzanego czasu na czynnościach związanych z uzależnieniem;
zaniedbywanie innych czynności, pasji i obowiązków;
kontynuowanie danej czynności mimo zauważalnych, negatywnych konsekwencji;
problemy w relacjach z bliskimi osobami;
obsesyjne myśli o bodźcu, który wywołuje uzależnienie.

Sądzisz, że… Ty lub bliska Tobie osoba może potrzebować wsparcia w zakresie poradzenia sobie z uzależnieniem behawioralnym? Dowiedz się więcej na temat sposobu funkcjonowania lokalnego Punktu Informacyjno-Konsultacyjnego ds. uzależnień behawioralnych tutaj.

Źródła:

Ogińska-Bulik N., Uzależnienie od czynności. Mit czy rzeczywistość?, Difin, Warszawa 2010

Cierpiałkowska L., Psychopatologia, Wydawnictwo Scholar, Warszawa, 2005

Cierpiałkowska L., Grzegorzewska I., Uzależnienia behawioralne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2022

zdjęcie: Pixabay License Darmowe do użytku na licencji Pixabay